महाराष्ट्रातील भिल्ल समुदायाचे आराध्य दैवत माता येडू आई : विकासासाठी आदिवासी बचाव समितीचा निर्णायक लढा.

देवी च्या दर्शनासाठी ऊपलब्ध असणाऱ्या पायऱ्या.

 महाराष्ट्रातील आदिवासी भिल्ल समुदायाचे आराध्य दैवत म्हणून प्रसिद्ध असलेले माता येडू आई हे ऐतिहासिक व धार्मिक स्थळ निसर्गाच्या कुशीत वसलेले आहे. हे पवित्र ठिकाण गाव पिंपळदरी, तालुका अकोले, जिल्हा अहिल्यानगर येथे स्थित असून भिल्ल समाजाच्या श्रद्धेचे, परंपरेचे आणि अस्मितेचे प्रतीक मानले जाते.

दरवर्षी लाखो भाविकांची यात्रा

दरवर्षी माता येडू आईच्या यात्रेसाठी महाराष्ट्रासह इतर राज्यांतूनही लाखोच्या संख्येने भिल्ल समाजाचे भाविक या ठिकाणी एकत्र येतात. ही यात्रा किमान १० दिवस चालते. या कालावधीत येथे काही कोटी रुपयांची उलाढाल होते. मात्र एवढ्या मोठ्या प्रमाणावर भाविक येऊनही या ठिकाणी मूलभूत सोयी-सुविधांचा अभाव आहे, ही अत्यंत खेदजनक बाब आहे.

विकासाचा अभाव आणि प्रशासनाची उदासीनता

आजतागायत या गडावर भाविकांसाठी

पिण्याचे पाणी

स्वच्छतागृहे

निवाऱ्याची व्यवस्था

रस्ता, वीज, आरोग्य सुविधा

यापैकी कोणतीही ठोस सुविधा उपलब्ध नाही. विकासाच्या नावाखाली दरवर्षी भाविकांकडून पावत्या फाडल्या जातात, मात्र प्रत्यक्षात परिस्थिती जैसे थेच आहे.

याठिकाणी आजही “आंधळं दळतंय आणि कुत्रं पीठ खातंय” या म्हणीप्रमाणे कारभार सुरू असल्याचे चित्र दिसून येते.

भिल्ल देवराई घोषित करण्याचा ऐतिहासिक निर्णय

या गंभीर परिस्थितीत बदल घडवून आणण्यासाठी महाराष्ट्रातील सर्व भिल्ल समुदायाने आणि आदिवासी बचाव समितीने एकत्र येऊन निर्णायक पाऊल उचलले आहे.

सदर स्थळ “भिल्ल देवराई” म्हणून घोषित करण्याचा निर्णय बैठकीत घेण्यात आला आहे.

हे ठिकाण पेसा कायद्यांतर्गत येत असल्याने या निर्णयास कोणताही कायदेशीर अडथळा येणार नाही. तसेच पाचव्या अनुसूचीनुसार हे पवित्र स्थळ भिल्ल समाजाच्या परंपरागत हक्कांमध्ये येते. माता येडू आई ही भिल्ल समुदायाची कुळदेवी असल्याने कोणत्याही घटकाचा या निर्णयामुळे बाधा होणार नाही, असा ठाम विश्वास बैठकीत व्यक्त करण्यात आला.

राज्यस्तरीय लढ्याची तयारी

या आंदोलनाची प्रशासकीय व कायदेशीर बाजू आदिवासी बचाव समितीचे राज्यस्तरीय सदस्य पाहणार असून आवश्यक ते सर्व पुरावे, कागदपत्रे व पाठपुरावा केला जाणार आहे.

समिती संविधानाचा अभ्यास करून, स्थानिक लोकांची मते जाणून घेऊन आणि जनजागृती करत देवराई संरक्षण व विकासासाठी राज्यव्यापी लढा उभारणार आहे.

गरज भासल्यास रस्त्यावर उतरून आंदोलन

प्रशासनाने वेळेत दखल न घेतल्यास, माता येडू आईच्या पवित्र स्थळाच्या विकासासाठी आणि संरक्षणासाठी भिल्ल समुदाय प्रसंगी रस्त्यावर उतरून तीव्र आंदोलन करेल, असा इशारा देखील यावेळी देण्यात आला आहे.

निष्कर्ष

माता येडू आई हे केवळ धार्मिक स्थळ नसून, ते भिल्ल समाजाच्या संस्कृतीचे, श्रद्धेचे आणि अस्तित्वाचे केंद्र आहे. या पवित्र स्थळाचा सन्मान राखून नियोजनबद्ध विकास करणे ही प्रशासनाची जबाबदारी आहे.

आज उभारला जाणारा हा लढा केवळ एका ठिकाणासाठी नसून, तो आदिवासी हक्क, स्वाभिमान आणि संविधानिक अधिकारांचा लढा आहे.

आदिवासी संस्कृती

सामाजिक आंदोलन

धार्मिक स्थळे

महाराष्ट्र विशेष