🏹 तंट्या भिल्ल : ब्रिटिश साम्राज्याला हादरवणारा आदिवासी क्रांतिकारक

 इतिहासाच्या पुस्तकांत काही नावे मोठ्या अक्षरांत लिहिली जातात…

तर काही नावे लोकांच्या हृदयात कोरली जातात.

असं एक नाव म्हणजे —

👉 तंट्या भिल्ल (Tantya Bhil)

ज्याला ब्रिटिशांनी “Indian Robin Hood” असे नाव दिले होते.

🌿 तंट्या भिल्ल कोण होते?

तंट्या भिल्ल यांचा जन्म अंदाजे 1840 च्या सुमारास

मध्य भारतातील (आजचा मध्यप्रदेश–महाराष्ट्र सीमाभाग) भिल्ल समाजात झाला.

आदिवासींची जमीन हिसकावली जात होती

जंगलांवर ब्रिटिशांचे कायदे लादले जात होते

कर, जबरदस्तीची मजुरी, अत्याचार वाढले होते

भिल्ल समाज जगण्यासाठी झगडत होता.

🔥 अन्यायाविरुद्ध उठलेला बंडखोर

ब्रिटिश सरकार व सावकारांनी:

जमिनी बळकावल्या

कर्जाच्या नावाखाली लोक गुलाम केले

जंगलात जाण्यावर बंदी घातली

याच अन्यायाविरुद्ध तंट्या भिल्ल उठले.

त्यांनी ठरवलं —

“गरिबांवर अन्याय करणाऱ्यांकडूनच धन काढून

ते पुन्हा गरिबांनाच परत द्यायचं.”

🏹 ‘भारतीय रॉबिन हुड’

तंट्या भिल्ल —

सावकारांवर हल्ले करत

ब्रिटिश खजिना लुटत

मिळालेलं धन गरिब आदिवासींमध्ये वाटत

म्हणूनच लोक त्यांना म्हणू लागले —

👉 “भारतीय रॉबिन हुड”

ते लोकांचे रक्षक बनले.

😨 ब्रिटिशांची भीती

तंट्या भिल्ल इतके चपळ होते की —

जंगलात अचानक प्रकट होत

हल्ला करून नाहीसे होत

ब्रिटिश सैन्य त्यांना पकडू शकत नव्हते

ब्रिटिश रेकॉर्डमध्ये नमूद आहे —

“Tantya Bhil is impossible to catch.”

त्यांच्यावर ₹5,000 चे बक्षीस जाहीर करण्यात आले

(तो काळात ही फार मोठी रक्कम होती).

⚔️ पकड कशी झाली?

अनेक वर्षांच्या संघर्षानंतर

एका विश्वासघातामुळे तंट्या भिल्ल ब्रिटिशांच्या हाती लागले.

त्यांना खटला चालवून

1910 साली फाशी देण्यात आली.

पण ब्रिटिशांनी जे समजले नाही ते म्हणजे —

👉 माणूस मारता येतो,

👉 विचार नाही.

🔥 फाशी नंतरही जिवंत राहिलेला तंट्या

तंट्या भिल्ल यांना फाशी दिल्यानंतरही —

भिल्ल समाजात बंडाची ठिणगी पेटली

आदिवासी स्वाभिमान अधिक मजबूत झाला

स्वातंत्र्यलढ्याला वेग मिळाला

आजही मध्यप्रदेश, महाराष्ट्र, गुजरात भागात

तंट्या भिल्ल यांना लोकनायक मानले जाते.

🌿 तंट्या भिल्ल हे फक्त व्यक्ती नव्हते

ते होते —

आदिवासी अस्मितेचा आवाज

जंगल हक्कांचा लढा

ब्रिटिश सत्तेला दिलेले थेट आव्हान

इतिहासात त्यांचे नाव कमी असले,

पण आदिवासी समाजाच्या रक्तात ते आजही जिवंत आहेत.

✊ निष्कर्ष

तंट्या भिल्ल म्हणजे फक्त एक बंडखोर नव्हता…

तो होता —

👉 अन्यायाविरुद्ध उभा राहिलेला आदिवासी योद्धा

👉 विस्मरणात गेलेला स्वातंत्र्यसैनिक

आणि म्हणूनच आजही म्हणतात —

“इतिहास ज्यांना विसरतो,

लोक त्यांना देव मानतात.”