इमारत बांधकाम कामगारांसाठी उपलब्ध योजना.

इमारत बांधकाम कामगारांसाठी आरोग्य, शिष्यवृत्ती व निवास योजना.

 इमारत बांधकाम कामगार हे देशातील महत्त्वपूर्ण कामगार वर्ग आहे. या कामगारांना सुरक्षित कामकाज, आरोग्य आणि सामाजिक सुरक्षा मिळावी यासाठी केंद्र आणि राज्य सरकार विविध योजना राबवितात. या आर्टिकलमध्ये आपण मुख्य योजना, लाभ आणि अर्ज प्रक्रिया याबद्दल सविस्तर माहिती पाहणार आहोत.

1. कर्मचारी राज्य विमा योजना (ESI)

उद्दिष्ट: बांधकाम कामगारांना वैद्यकीय सुविधा, अपघात विमा आणि कौटुंबिक लाभ उपलब्ध करून देणे.

लाभ:

कामगाराला वैद्यकीय सुविधा मोफत

अपघात झाल्यास आर्थिक मदत

कौटुंबिक लाभ (विवाह, मृत्यू वयाच्या लाभ)

अर्ज कसा करावा:

नजिकच्या ESI कार्यालयात जाऊन अर्ज भरणे

आधार कार्ड, ओळखपत्र आणि रोजगाराचा पुरावा आवश्यक

2. राष्ट्रीय बांधकाम कामगार कल्याण मंडळ योजना (NBCC/NBCC Board Schemes)

उद्दिष्ट: कामगारांना आर्थिक, सामाजिक व आरोग्य सुरक्षा प्रदान करणे.

मुख्य योजना:

आरोग्य व वैद्यकीय योजना: कामगार व त्यांच्या कुटुंबाला वैद्यकीय सुविधा

शिक्षण सहाय्य: मुलांच्या शिक्षणासाठी शिष्यवृत्ती

रिहायबिलिटी व निवास योजना: घरकुल मिळविण्यासाठी अनुदान

अपघात व मृत्यू लाभ: अपघात किंवा मृत्यू झाल्यास आर्थिक मदत

अर्ज कसा करावा:

राज्य/केंद्र शासनाच्या बांधकाम कामगार मंडळाच्या कार्यालयात ऑनलाइन किंवा ऑफलाइन अर्ज

3. प्रधानमंत्री आवास योजना (PMAY)

उद्दिष्ट: कामगारांना स्वस्त दरात घर उपलब्ध करून देणे.

लाभ:

गृहकर्जासाठी सवलत

घर बांधण्यासाठी अनुदान

कुटुंबाच्या गरजेनुसार घरकुल

अर्ज कसा करावा:

ऑनलाइन PMAY पोर्टलवर अर्ज

आधार, उत्पन्न प्रमाणपत्र आणि बांधकाम कामगार प्रमाणपत्र आवश्याक.

4. सामाजिक सुरक्षा योजना

उद्दिष्ट: कामगारांना निवृत्ती, अपघात किंवा आजारपणामुळे आर्थिक मदत देणे.

मुख्य योजना:

अकस्मात मृत्यू/अपघात लाभ

पेंशन योजना: वृद्धापकाळात मासिक पेंशन

बाळवाडी व शिष्यवृत्ती योजना: कामगारांच्या मुलांसाठी

अर्ज कसा करावा:

कामगार कल्याण विभाग किंवा राज्य मंडळात अर्ज

संबंधित कागदपत्रांसह अर्ज सादर करणे आवश्यक

 5. आरोग्य व वैद्यकीय सुविधा

उद्दिष्ट: बांधकाम कामगार आणि त्यांच्या कुटुंबाला मोफत किंवा सवलतीत आरोग्य सुविधा उपलब्ध करणे.

मुख्य सुविधा:

मोफत वैद्यकीय तपासणी

औषध सुविधा

अपघात किंवा आजारपणामुळे हॉस्पिटल मध्ये उपचार

अर्ज कसा करावा:

स्थानिक बांधकाम कामगार मंडळात नोंदणी करणे

आरोग्य लाभासाठी कागदपत्रांसह अर्ज

6. शैक्षणिक व कौशल्य विकास योजना

उद्दिष्ट: कामगार व त्यांच्या मुलांना शिक्षण व कौशल्य विकसित करण्याची संधी उपलब्ध करणे.

मुख्य योजना:

शिष्यवृत्ती योजना (प्राथमिक, माध्यमिक व उच्च शिक्षणासाठी)

कौशल्य विकास कार्यक्रम (वेल्डिंग, प्लंबिंग, इलेक्ट्रिकल इ.)

रोजगार संधी व प्रमाणपत्र अभ्यासक्रम

अर्ज कसा करावा:

राज्य किंवा केंद्र शासनाच्या बांधकाम कामगार कल्याण मंडळाच्या पोर्टलवर

कामगार प्रमाणपत्र व मुलांची शाळा प्रमाणपत्र आवश्यक

 नोंदणी आवश्यक आहे

इमारत बांधकाम कामगारांना या सर्व योजनांचा लाभ घेण्यासाठी राज्य बांधकाम कामगार मंडळात नोंदणी करणे अत्यावश्यक आहे.

नोंदणीसाठी आवश्यक कागदपत्रे:

आधार कार्ड

पत्ता प्रमाणपत्र

रोजगाराचा पुरावा

पासपोर्ट साइज फोटो.

पोर्टल लिंक ह्यावर क्लिक करा आणि अर्ज करा.

निष्कर्ष.

बांधकाम कामगारांसाठी केंद्र आणि राज्य सरकार विविध योजनांचा लाभ उपलब्ध करून देतात, ज्यामुळे त्यांचे आरोग्य, सुरक्षितता, आर्थिक मदत आणि कौशल्य विकास सुनिश्चित होतो. कामगारांनी नोंदणी करून या योजना घेतल्यास त्यांचा जीवनमान सुधारता येतो.

आयोग म्हणजे काय? आयोग कसे कार्य करते?